Kamu Harcamaları

dersnotlari

Administrator
Yönetici
Kamu Harcamaları

Dar anlamda kamu harcaması, merkezi idare tarafından gerçekleştirilen hizmetler dolayısıyla yapılan giderleri ifade eder.
Geniş anlamda kamu gideri merkezi idare harcamalarını, yerel yönetim harcamalarını, devletin ve yerel yönetim kuruluşlarının iktisadi girişimleri ve sosyal güvenlik ve benzeri hizmetleri dolayısıyla katlanılan harcamaları kapsar.
A-Kamu Harcamalarının Ölçülmesi
-Cari yada reel değerlerle fiyat endeksleri kullanılabilir
-Harcamalar GSYİH’nın bir oranı olarak ölçülebilir
-Kişi başı harcama tutarı hesaplanabilir
-Harcama kalemleri yıllar itibariyle ölçülebilir
-Harcama kalemlerinin karşılaştırılması yapılabilir
B-Kamu Harcamalarının Artışı
Topluma sunulan mal ve hizmetin kalitesinde veya miktarında bir artış olmamasına karşın kamu giderlerinin tutarında ortaya çıkan artışa “görünürde artış” denir.
Topluma sunulan mal ve hizmetlerin hem kalite ve miktarı hem de tutarı artıyorsa bu “gerçek artış” tır.

1-Gerçek Artış Nedenleri -Ekonomik nedenler
-Teknolojik nedenler
-Sosyal nedenler
-Askeri nedenler
-Siyasi nedenler
2-Görünüşte Artış Nedenleri
-Para ekonomisinin yaygınlaşması
-Bütçe usullerinin değişmesi
-Para değerinin düşmesi
-Ülke sınırlarının ve nüfusun büyümesi


C-Artışı Açıklayan Yaklaşımlar:

Wagner:
Kamu giderlerinin artış kanununu ilk kez formüle eden iktisatçıdır. Devlet faaliyetleri arttıkça kamu harcamaları da artar. Kamu harcamaları belli bir süre milli gelirden daha hızlı artar. Devletin sunduğu hizmetlerin gelir esnekliği 1’den büyüktür, gelir yükseldikçe bunlara olan talep artar. Bu yüzden devletin ekonomiye müdahale etmesi gerekir.

Peacock-Wiseman(Sıçrama Tezi): Devlet savaş gibi olağanüstü durumlarda vergi yükünü artırır, böylece kamu gelirleri de artar. Bunlara dayanarak harcamaları artırır. Olağanüstü durum sona erince vergi seviyeleri düşürülemez ve harcamalar sıçrama göstermiş olur.

Von Wieser: Kamu ekonomisini kamu harcamalarından hareketle ilk kez açıklayan marjinalist iktisatçıdır.

H.C.Adams: Kamu giderleri sürekli artar fakat bu artışın nedeni her ülke için farklıdır ve bütün kalemlerde aynı oranda artmaz.

R.Musgrave: Ülkelerin gelişim sürecini tamamlanmasına bağlı olarak kamu harcamaları bileşiminde eğitim, sağlık ve sosyal harcamaların ağırlığı artar.

K.Wicksell ve E.Lindahl: Marjinal fayda yaklaşımından yararlanarak kıt kaynakların kamu kesiminde fiyat sistemine benzer şekilde tahsis edilebileceğini savunurlar.

Rostow: Kamu harcamaları artışını ekonomik gelişme ve bu gelişmenin sağlanmasında devletin oynadığı rolün önemi ile açıklamıştır.

Colin Clark: Kamu harcamaları milli gelirin %25’ini aşarsa iktisadi sistemin çalışmasında önemli sakıncalar ortaya çıkar.

Pigou ve Dalton(Sosyal Refahın Artırılması): Vergilemeden sağlanan marjinal liranın harcanmasının yaratacağı sosyal fayda ile mükellefe olan maliyetinin eşitlenmesi suretiyle sosyal refahın kamu harcamaları yoluyla maksimize edilmesi gerektiğini ileri sürmüşlerdir.

J.M.Buchanan, G.Tullock,A.Downs(Maksimizasyon): Hükümetler kendi yaşam sürelerini, seçmenler ise gelirlerini maksimum yapmaya çalışırlar. Hayat standardının yükselmesi nedeniyle talep edilen kamu faaliyetlerinde yüksek gelir grubuna yönelik değişme olmaktadır. Toplumun düşük gelirli kesimlerine ekonomik refahın ulaştırılması bu bakımdan önem taşır.
 
Üst